Prawica Rzeczypospolitej
Prawica Rzeczypospolitej na Facebook
Prawica Rzeczypospolitej na YouTube
ECPM

Wsparcie

Newsletter Prawicy
Jeeli chcesz otrzymywa informacje o nowociach na stronie i dziaalnoci Prawicy.
» Zamawiam
Struktury lokalne
Do pobrania
Logo Prawicy Rzeczypospolitej.
Logo Prawicy Rzeczypospolitej
Szukaj
Aktualnoci
29-04-2014
Marian Pika: Nieodpowiedzialny patriotyzm

Konstytucja 3 Maja wieczca dzieo Sejmu Czteroletniego, uwaana jest powszechnie nie tylko jako testament I Rzeczpospolitej, ale take za jedno z najwikszych i najbardziej chwalebnych wydarze w historii Polski. Oto po dugim okresie upadku i bezwadu polskiego pastwa, podjto dziaania uzdrowiecze, poprzez reformy wzmacniajce ustrj i rozszerzenie wolnoci na inne, ni szlachta warstwy spoeczne. Ta " konserwatywna rewolucja", jak nazywano reformy tego Sejmu, w odrnieniu od rewolucji francuskiej, miaa na celu odzyskanie politycznej podmiotowoci i uratowanie pastwa. Za klska reform i upadek pastwa, spowodowana najpierw najazdem rosyjskim, a pniej II i II rozbiorem, uznana zostaa za dzieo ssiednich mocarstw zainteresowanych w utrzymaniu polskiej anarchii i zaborem polskiego terytorium.

Konstytucja 3 Maja przetrwaa w czasie zaborw jako testament wolnoci mobilizujc do walk o niepodlego i bya uwaana za koronny dowd twrczych si narodowych zdolnych do wydwignicia narodu do ponownej niepodlegoci. W tym sensie legenda Konstytucji odegraa istotn rol w przetrwaniu niewoli i w mobilizacji do odbudowy pastwa w sytuacji konfliktu pastw rozbiorowych. Nic dziwnego, ze rocznica uchwalenia Konstytucji, staa si witem narodowym w II Rzeczpospolitej i do dnia dzisiejszego pozostaje wyrazem powszechnej dumy i chway polskiego narodu.

Nie znaczy to, e nie bya ona przedmiotem historycznych analiz. I cho historycy spierali si o sensowno zwaszcza sojuszu pruskiego, czy tempo mobilizacji wojska, to jeeli chodzi o sam Konstytucje , to najczciej powtarzanym zarzutem byo przekonanie, o jej zbyt pnym uchwaleniu. Uchwalona w momencie, gdy koczya si koniunktura midzynarodowa spowodowana wojn Rosji i Austrii z Turcj i wojny Szwecji z Rosj, a take z prbami utworzenia koalicji pnocnej skupiajcej Angli, Holandie i Prusy wrogo nastawionej do pastw cesarskich, nie dawaa wielkich szans na akcj majc na celu jej midzynarodowe uznanie.

Ustrojowe i moralne aspekty Konstytucji nie zmieniaj jednak, jednej zasadniczej sprawy, e jej uchwalenie byo bezporedni przyczyn wojny z Rosja i w konsekwencji upadku pastwa. I cho historycy doszukuj si rnych zaniedba, ze strony polskiej, ktrych unikniecie mogoby poprawi czciowo sytuacj, to jednak jest brak dostatecznego dowodu, e pastwo z takim potencjaem militarnym i w takim pooeniu mogo zosta uratowane, po rzuceniu wyzwania dotychczasowemu gwarantowi istniejcego status quo. Nie ulega wic wtpliwoci, e to dzieo Sejmu Czteroletniego doprowadzio do wybuchu wojny do ktrej Polska nie bya wystarczajco przygotowana i ktr prowadzia w nieudolny sposb. Przegrana za w tej wojnie, pomimo pniejszego zrywu powstania kociuszkowskiego, ktry ratowa honor Polakw, doprowadzia do katastrofy rozbiorowej.

Powstaje pytanie o sam sens reform tego Sejmu, ich zakres, zwaszcza charakter polityki zagranicznej i samej Konstytucji ustanawiajcej dynastie panujc domu saskiego. Czy warto byo podejmowa dziaania, ktre w takim zakresie, musiay si zakoczy katastrof pastwa. I czy walory ustrojowe samej Konstytucji i jej moralne znaczenie w okresie zaborw s wystarczajcym argumentem do tak jednoznacznie pozytywnej i chwalebnej oceny polityki Sejmu Czteroletniego? Czy bya moliwo uratowania pastwa i dotrwania do epoki napoleoskiej i uzyskania wtedy statusu niepodlegego podmiotu konstytuujcego wczesny porzdek midzynarodowy? Na to pytanie mona odpowiedzie twierdzco. Polska miaa zdecydowane szanse trwania jako pastwo podporzdkowane Rosji i jednoczenie , jak to byo w okresie poprzedzajcym Sejm Czteroletni, dynamicznie si rozwija gospodarczo, demograficznie, spoecznie , kulturowo, a jednoczenie powoli porzdkujc sprawy ustrojowe i administracyjne pastwa. Jednoczenie mona byo szkoli armie, ktra w dogodnym momencie mogaby by radykalnie rozbudowana. Dowiadczenie okresu stanisawowskiego pokazuje, ze zarwno pacyfikacja polskiej anarchii ustrojowej stopniowo postpowaa, jak te wzrastay dochody podatkowe (trzykrotnie w porwnaniu z okresem saskim i to pomimo utraty gospodarczo wanych terytoriw w I rozbiorze).Symbolem rozwoju bya Warszawa, ktrej liczba mieszkacw wzrosa z 30 ty w u kresu panowania saskiego, do 100 ty w przededniu zwoania tego Sejmu. Polska wczesna rozwijaa si nie tylko dynamicznie, ale ten dynamizm mia cechy trwaoci. Za 10-15lat wewntrzne siy Rzeczpospolitej byby nieporwnywalnie wiksze, ni w omawianym okresie. By to czas bowiem odbudowy wewntrznych si i podstawowym zadaniem politycznym wczesnego pastwa byo zapewnienie bezpieczestwa tym ozdrowieczym procesom. Oczywicie te procesy byby znaczniej bardziej dynamiczne przy innym, bardziej sprawnym ustroju. Ale tu postulat reformy ustrojowej zderza si z postulatem zabezpieczenia wewntrznego rozwoju i w konsekwencji trwania pastwa.

Oczywicie to zderzenie nie musiao by totalne i zasadnicze. Wybuch wojny rosyjsko-tureckiej i konflikt prusko-austriacki tworzy znakomit koniunktur midzynarodow dla sprawy polskiej. Ta sytuacja dawaa moliwo znacznego posunicia sprawy polskiej do przodu bez naraania jej na rosyjskie retorsje i grob zagady pastwa. Ale jak kada koniunktura, ta take miaa wszelkie cechy przejciowoci. Przede wszystkim wszystkie reformy powinny by prowadzone w ramach poszanowania zasadniczego interesu rosyjskiego utrzymania Rzeczpospolitej w zasigu rosyjskiej dominacji. To prawda, e Rosja nie chciaa zasadniczych zmian ustrojowych, ale w wczesnej sytuacji byaby zmuszona do zaakceptowania reform czciowych usprawniajcych administracje pastwa i powikszenia armii. Natomiast nie do zaakceptowania dla niej bya zwaszcza kwestia sojuszu pruskiego, wyjmujca Polsk z rosyjskiej strefy wpywu i kwestia dziedzicznoci tronu w dynastii saskiej. Take niepowana i wyzywajca dla Rosji retoryka doby tego Sejmu tworzya silne antypolskie emocje w Petersburgu. Dlatego wykorzystanie tej koniunktury byo celem zarwno obozu krlewskiego, jak i stronnictwa patriotycznego. Krl Poniatowski , inteligentny, ale bez charakteru, by wiadomy zagroe dla polskiej pastwowoci. Natomiast stronnictwo patriotyczne skadajce si w znacznej mierze z modych "dwudziestopicioletnich Solonw' , byo wyrazem przemian pokoleniowych epoki stanisawowskiej i odrodzenia patriotyzmu wrd pokolenia wychowanego w dobie prb naprawy pastwa. Byo to pokolenie bardzo patriotyczne, ale bez dostatecznej wiedzy, zwaszcza w zakresie polityki zagranicznej, skonne do emocji, zachowa czsto nieprzemylanych, mao realistycznych i radykalnych. Cay za Sejm Czteroletni charakteryzowao straszliwe gadulstwo, ktre uniemoliwiao szybkie podejmowanie decyzji i tym samym strat czasu. Sama Konstytucja zostaa dopiero uchwalona gdy koczy si okres koniunktury midzynarodowej i nie dawa wielkich szans na midzynarodow akcj w celu wymuszenia na Rosji akceptacji dokonanych zmian.

Ale zasadniczy bd twrcw Konstytucji i sojuszu pruskiego, polega na niedocenieniu antypolskiego interesu Prus w uzyskaniu czci polskiego terytorium. Polityka Prus bya obliczona na osigniecie tego celu najpierw w porozumieniu z Polska, a po fiasku tej polityki, na porozumieniu z Rosja i kolejnym rozbiorze. Polityka Prus odegraa zasadnicz rol w budowaniu antyrosyjskiej ,w skutkach, polityki Sejmu Czteroletniego i w konsekwencji doprowadzia nie tylko do izolacji Polski, ale i tragicznej w skutkach wojny z Rosja. Sojusz z Prusami w momencie prby okaza si mniej warty ni papier na ktrym by spisany. Take kwestia dziedzicznoci tronu, cho zrozumiaa po dowiadczeniach poprzednich elekcji bya casusem belli z Rosj. Poniatowski nie by jeszcze stary i ta kwestia moga jeszcze zaczeka na uregulowanie. Za ofiarowanie elektorowi saskiemu polskiej korony byo najgorszym rozwizaniem . Fryderyk August ba si jej przyjcia ze wzgldu na interes rodzimej Saksonii. Uchwalenie dziedzicznoci tronu miaoby jaki sens, gdyby polski tron ofiarowano wnukowi Katarzyny Konstantemu, zabezpieczajc w ten sposb, dzieo konstytucyjne. A dynastia saska bya dynasti najgorsz w historii Polski i jej uhonorowanie wiadczyo nie tylko tylko o przywizaniu Polakw do saskiego bezrzdu, ale take o braku wiadomoci, jakie bd konsekwencje tej decyzji. Ale przy decyzji na tak radykalne kroki uderzajce w dotychczasowa pozycje Rosji w Polsce najwikszym bdem bya kwestia budowy armii. I cho uchwalono powstanie 100 tysicznej armii, to w momencie wojny nie przekroczya ona poowy tego stanu, nie mwic o brakach w wyszkoleniu a zwaszcza powierzeniu naczelnego dowdztwa ksiciu Wirtemberskiemu. Nie wykorzystano te w peni tych skromnych polskich moliwoci, aby powstrzyma midzynarodowa koniunktur. Silna polska armia byaby zasadniczym argumentem w utrzymaniu polskiej pastwowoci.

Te dziaania jednak pokazuj zasadnicze saboci obozu patriotycznego. Przeceniano trwao koniunktury midzynarodowej, niedoceniano konsekwencji Katarzyny zdecydowanej na utrzymanie rosyjskiej dominacji, zawierzono los Polski najwikszemu wczesnemu wrogowi Polski, czyli Prusom, nie doceniono kwestii mobilizacji wojskowej, a zwaszcza dano upust wasnym antyrosyjskim emocjom. wczesny polski aparat dyplomatyczny te nie by wystarczajco sprawny do aktywnej i przemylanej akcji dyplomatycznej. Obz patriotyczny take nie docenia stanu moralnego polskich wczesnych elit spoecznych. Odrodzenie patriotyczne przede wszystkim dokonywao si w modym pokoleniu, wrd czci magnaterii dominoway natomiast korupcja i wysugiwanie si obcym mocarstwom. Dlatego biorc pod uwag wszystkie uwarunkowania, wczesn koniunktur midzynarodow naleao wykorzystywa w znacznie skromniejszym zakresie, bez zwaszcza dziaa, ktre przekraczay rosyjskie zasadnicze interesy. Rosyjska dominacja w wczesnym czasie moga by wyranie zmodyfikowana, ale nie usunita w swych zasadniczych wymiarach.

Zasadnicze saboci obozu patriotycznego wynikay z niedowiadczenia i saboci polskich wczesnych elit spoecznych. Po okresie upadku saskiego Polska nie miaa bowiem arystokracji w arystotelesowskim tego sowa znaczeniu. Mielimy magnateri, ktra wedug terminologii Stagiryty odpowiadaa oligarchii. Dopiero w dobie stanisawowskiej mamy do czynienia z procesem odradzania si polskiego patriotyzmu i procesem odbudowy elit narodowych. Ale jest to proces, z natury rzeczy, dugotrway wymagajcy czasu, wiedzy dowiadczenia i spoecznej konsolidacji. W dobie Sejmu Czteroletniego, w obozie patriotycznym dominowali modzi, zapaleni patrioci, ale bez wystarczajcej wiedzy i dowiadczenia. Take przywdcy tego obozu nie dysponowali czsto tymi walorami. W tym obozie wiara w powodzenie wasnych patriotycznych aspiracji ssiadowaa z naiwnoci oceny intencji i interesw poszczeglnych pastw i czsto niezrozumienia konsekwencji poszczeglnych wydarze. Radykalizm dziaa, a zwaszcza sw, przesania bowiem zdolno prowadzenia skutecznej i realistycznej polityki. W tym sensie, ten obz nie by dostatecznie przygotowany do najbardziej efektywnego wykorzystania wczesnej koniunktury, bez naraenia istnienia pastwowoci.

Dlatego te Konstytucja 3 maja i caa polityka sejmu konstytucyjnego, szlachetna w swych intencjach i determinacji, doprowadzia do stworzenia sytuacji, ktrej konsekwencj bya wojna z Rosja i upadek polskiego pastwa. By to upadek w swych intencjach niezawiniony ze strony polskiej, ale nie ulega najmniejszej wtpliwoci, e to dziaania naprawcze, nieprzemylane w swoich konsekwencjach , sprowokoway reakcj zakoczona tak dramatycznie. A polityk odpowiada przede wszystkim nie za intencje, a za skutki swych dziaa. Alternatyw dla dziea tego Sejmu nie musiaa by bierno i kontynuacja polityki "krlewsko-ambasadorskiej', ale nawet jej kontynuacja zapewniaa rozwj Rzeczpospolitej, zwaszcza w poza politycznych wymiarach swej egzystencji, radykalnie poprawiajc w duszej perspektywie polskie moliwoci. Alternatyw bya bowiem polityka reformowania pastwa i budowania armii w zakresie nienaruszajcej fundamentalnej rosyjskiej dominacji. Bya to wic kwestia waciwego rozpoznania celu politycznego na danym etapie rozwoju sprawy polskiej i wzicia pod uwag wszystkich warunkujcych j okolicznoci, a nie tylko wykrzyczenia potrzeby narodowej niezawisoci i odreagowania na dziesiciolecia rosyjskich upokorze naszego narodu. Realistyczne okrelenie politycznego celu i determinacja w jego realizacji pozwoliaby na utrzymanie i wzmocnienie polskiej pastwowoci do nastpnej midzynarodowej koniunktury. Jak pokazaa historia, ona szybko si pojawia, ale ju nie byo Polski na mapie.

Dlatego historia Konstytucji 3 Maja i polityki Sejmu Czteroletniego stawia przed Polakami wyzwanie nie tylko jak prowadzi skuteczn polityk, ale take wyzwanie dotyczce samego charakteru polskiego patriotyzmu. Pokolenie Konstytucji, miao bowiem ju dowiadczenie Konfederacji Barskiej, pierwszego narodowego powstania, zwrconego przeciwko Rosji, ktre zakoczyo si I rozbiorem. To pokolenie miao dowiadczenie, e nie wystarcz szlachetne i patriotyczne intencje do usprawiedliwienia kadego dziaania politycznego. Polityka powinna by nie tylko szlachetna i patriotyczna w swych intencjach, ale take racjonalna i skuteczna. Realizowalnych celw, w przeciwiestwie do celw strategicznych nie wyznaczaj bowiem tylko aspiracje patriotyczne, ale przede wszystkim zakres racjonalnej oceny skutecznoci ich realizacji. Polityka bowiem nie jest utopi, jest sfer dziaania praktycznego i praktyczne musi wyznacza cele do realizacji. Aspiracje patriotyczne wyznaczaj bowiem horyzont uprawianej polityki, ale jak kady horyzont jest on drogowskazem. Polityka nie prowadzi bowiem do 'koca historii', ale jest przejawem narodowego trwania i rozwoju. To polityka na 'dzi i jutro'. Dlatego w adnej polityce nie mona stawia na szali losu narodu, tak, jak to miao w okresie Sejmu Czteroletniego. Polityka wymaga wiedzy, charakteru i umiejtnoci. Czsto najwaniejsz umiejtnoci jest zdolno powstrzymania wasnych i narodowych emocji, a nie redukowanie patriotyzmu ich do poziomu.

Mona powiedzie, ze model patriotyzmu pokolenia Konstytucji 3 Maja zaway na XIX i XX wiecznej historii naszej Ojczyzny. Prawie co pokolenie mode pokolenie zrywao si do walki o wolno. I byo czsto do tej walki mniej przygotowane, ni pokolenie twrcw Konstytucji 3 maja. Przede wszystkim byo mniej przygotowane intelektualnie , a cae spoeczestwo byo mniej przygotowane moralnie i materialnie. Bo wbrew powszechnemu przekonaniu, Polacy nie s narodem bardzo patriotycznym. Nasze przekonanie e jestemy narodem patriotycznym wynika z dowiadcze II wojny wiatowej, gdy prawie cay nard by zaangaowany w opr przeciwko niemieckiej i sowieckiej okupacji i z przeywanych co jaki czas patriotycznych uniesie. Ale II wojna wiatowa nastpia po okresie II Rzeczpospolitej, okresie, w ktrym pastwo polskie prowadzio zdecydowan edukacj spoeczn w duchu patriotycznym i w wyniku fizycznego zagroenia narodowego bytu. Natomiast szersze dowiadczenie historyczne pokazuje, e patriotyzm nie by zasadniczym nurtem ycia narodowego. Patriotyczny nard bowiem nie tolerowaby licznych zdrad magnaterii i nie dopuciby do upadku, tak potnego pastwa jakim bya I Rzeczpospolita. Przez wiele pokole patriotyzm ograniczony by do wskich grup spoecznych, co tak przejmujco pokaza eromski w opowiadaniu "Rozdziobi nas kruki i wrony". Dopiero w II Rzeczpospolitej podjto narodowy wysiek patriotycznego wychowania. Ale by to za krtki okres, aby uksztatowa trwale postawy spoeczne. Natomiast komunizm prowadzi polityk wykorzenienia kulturowego i dezintegracji patriotyzmu. Dlatego patriotyzm przetrwa w skali masowej waciwie tylko na poziomie emocjonalnej identyfikacji z polskoci.

Ale nie mniej wana kwestia jest ksztat patriotyzmu. Nie moe on sprowadza si tylko do emocji. One bowiem maj to do siebie, ze cho wane, to szybko si wypalaj i gasn. To nie jest wystarczajcy fundament pod trwae jego odrodzenie. W naszej historii, czsto milimy sytuacje na ktre reagowalimy emocjonalnie i te reakcje prowadziy nas do kolejnych klsk. Tak byo z podchorymi przed powstaniem listopadowym. To prawda, e byli upokarzani i nie mieli szans na awanse. Ale gdyby powstanie listopadowe wybucho w dwadziecia kilka lat pniej, w okresie wojny krymskiej, to ju w poowie XIX wieku stworzylibymy terytorialnie potne pastwo. Powstanie listopadowe zmarnowao nie tylko t szanse, ale take przyczynio si do zmarnowania atutw Krlestwa Kongresowego i do odpolszczenia kresw. Podobnie z powstaniem styczniowym, ktre zaprzepacio szanse na autonomi i rozwj narodowy. Take decyzja o wybuchu powstania warszawskiego, bya wyrazem emocji, a nie kalkulacji szans. Nie oznacza to potpienia samych powstacw. Krytyczna ocena politycznej decyzji nie powinna way na uznaniu dla powiecenia i bohaterstwa tych ktrzy walczyli i ginli za wolno. Ale ta konstatacja nie powinna nas zwalnia z wysiku rozwoju patriotyzmu racjonalnego, skutecznego i nastawionego na sukces.

Przykadem takiego patriotyzmu, bya koncepcja "nowoczesnego Polaka' Romana Dmowskiego i innych twrcw Narodowej Demokracji. Stworzyli oni nie tylko nowy typ patriotyzmu, ale nadali mu wymiar szkoy mylenia politycznego. Bya to koncepcja patriotyzmu, jako staej postawy rozwoju narodowych moliwoci, nonkonformistyczna, wroga postawom oportunistycznym wystpujcym w postaci "orientacji pastwowej' ,a jednoczenie realistyczna. To wanie dziki temu racjonalnemu patriotyzmowi, nie ulegajcemu emocjom, Polska odzyskaa niepodlego i na kongresie wersalskim wystpowaa jako sojusznik pastw zwyciskich. To byo rezultatem nie tylko zbrojnego i politycznego wysiku, ale przede wszystkim wychowania nowych elit narodowych. To by dugotrway proces nauczenia mylenia w kategoriach interesu narodowego, systematycznego analizowania wewntrznych i zewntrznych uwarunkowa sprawy polskiej i budowania wewntrznej narodowej siy.

Problemem polskiego patriotyzmu jest te brak cigoci narodowych elit. Po kadym powstaniu nastpowaa ich eliminacja i emigracja. Po II wojnie wiatowej, w okresie komunistycznego zniewolenia skutecznie blokowano moliwo ich rekonstrukcji. W kadym modym pokoleniu nastpuje proces na nowo okrelenia swojej postawy wobec narodowego dziedzictwa. Najatwiej t patriotyczn integracje wywoa na poziomie emocji. Kade nowe pokolenie byo zmuszone na nowo skomunikowa si przede wszystkim na poziomie narodowych wartoci, natomiast na wypracowanie skutecznej narodowej strategii, najczciej brakowao czasu i brakowao dowiadczonych elit zdolnych do jej wypracowania i przeprowadzenia. Take III Rzeczpospolita nie prowadzi polityki odbudowy patriotyzmu , zadawalajc si jego pastiszowym surogatem. A bez odbudowy patriotyzmu, trudno odbudowa narodowe elity.

Odradzanie si obecnie patriotyzmu w modym pokoleniu, czsto nie koncentruje si na pilnych narodowych wyzwaniach, a na emocjonalno-tosamociowej komunikacji. To jest w pewnym zakresie zrozumiae, ale zdecydowanie niewystarczajce. Twrcy Narodowej Demokracji nie unikali emocji, ale nauczyli wczesne elity nie kierowania si nimi, a ich wykorzystywanie. A polityka narodowa, daleko wykracza poza ten emocjonalno-tosamociowy wyraz. On jest na swj sposb konieczny, ale zdecydowanie niewystarczajcy. Za sprowadzanie patriotyzmu tylko do jego wymiaru, co w praktyce przejawia si w dziaaniach eskalujcych emocje patriotyczne, czsto prowadzi moe do nieprzemylanych dziaa i klsk. W Polsce jak pokazuje historia mamy do czynienia z nieodpowiedzialnym patriotyzmem, patriotyzmem, szlachetnym w swych intencjach, ale nie zreflektowanym i nie przemylanym, patriotyzmem funkcjonujcym na poziomie emocji, a nie szkoy politycznego mylenia. Dlatego w kadym pokoleniu, gdy nastpowaa pewna koniunktura, zamiast narodowej polityki realistycznie okrelajcej moliwe narodowe cele, mielimy do czynienia z emocjonaln eksplozj przeradzajc si w powstaczy nieprzemylany zryw. Ten emocjonalny i radykalny patriotyzm prowadzi do klsk, a wiec by w skutkach dziaaniem nie tylko nieprzemylanym, ale i szkodliwym. W ostatnich dwu stuleciach ten nieodpowiedzialny patriotyzm, okaza si najwiksz barier w realizacji narodowych aspiracji.

W pastwach, ktre nie miay problemu z wasn pastwowa cigoci, fundamenty narodowych patriotyzmw uksztatowao pastwo w okresie umasowienia si spoeczestw i wejcia mas ludowych w obrb kultury narodowej. To pastwo poprzez prawo, szko, wojsko, organizacje spoeczne, polityk edukacyjn kulturow i pastwow uksztatowao charakter narodowej solidarnoci. Dugotrwao tych procesw doprowadzia do wejcia patriotyzmu " w krew' tych spoeczestw, do uksztatowania si nie tylko tosamoci, ale take charakterystycznych odruchw i reakcji spoecznych wyraajcych narodow i pastwowa solidarno. Poczucie narodowej godnoci, obrona dobrego imienia imienia wasnego narodu, wspieranie wasnej gospodarki, duma z wasnej przeszoci i przynalenoci do narodu, praca dla rozwoju wasnego pastwa, to wszystko jest naturalnym zachowaniem narodw patriotycznych. Tym czasem , my Polacy z komunizmu ,wyszlimy nie tylko ze zdewastowan gospodark i niefunkcjonujcym pastwem, ale ze zdezintegrowanym patriotyzmem , penym fobii , kompleksw, urazw wobec wasnej narodowej historii i pretensji wobec wspczesnoci. Tej roszczeniowej postawie i zakompleksianiu nie towarzyszy na og poczucie powinnoci wasnego wkadu w przezwycienie saboci wasnego pastwa i narodu. To postawa egoistyczna i niedostosowana do ycia w spoeczestwie. Jest to przejaw gbokiego kryzysu patriotyzmu, znacznie gbiej sigajcego, ni kwestia emocjonalno-tosamociowej identyfikacji. To kryzys patriotyzmu wyraajcy si w rozkadzie naturalnych patriotycznych odruchw, nie mwic ju o braku odbudowy szkoy politycznego mylenia, zdolnej do integrowania narodowego wysiku w budowaniu Pozycji Polski we wspczesnym wiecie.

Dlatego odrodzenie patriotyzmu, to proces dugotrway . Proces odbudowy tosamoci, ale take proces budowy narodowej solidarnoci wyraajcej si w spoecznych postawach budujcych si i szacunek dla wasnego narodu. Ale take tworzenie szkoy politycznego mylenia, szkoy, ktra przekuje patriotyczne emocje, tosamo i solidarno na strategie dugotrwaej budowy narodowej siy i wzmacniania pozycji Polski w paszczynie midzynarodowej. Jest to tym bardziej konieczne, e dzi nasz nard stoi w obliczu gbokiej dekadencji zagraajcej samym podstawom narodowego bytu, zapaci demograficznej, zagroenia samych fundamentw europejskiej cywilizacji i stopniowej likwidacji suwerennoci pastwowej na rzecz ponad narodowej, a w rzeczywistoci zdominowanej przez Niemcy, Unii Europejskiej. Podstaw racjonalnego i realistycznego patriotyzmu jest waciwe rozpoznanie narodowej kondycji. Nie jest to atwe, bowiem poznanie ma charakter najczciej powierzchowny i aspektowy. Trzeba dowiadczenia, aby stao si ono bardziej wszechstronne. A dopiero na podstawie wszechstronnego rozumienia rzeczywistoci mona prawidowo okreli hierarchi celw. Czsto w modym wieku nastpuje fascynacja tylko jednym, szczeglnie silnie odczuwalnym aspektem rzeczywistoci i w oparciu o to wycinkowe poznanie tworzy si polityczna odpowiedz. Nic dziwnego, ze prawie wszystkie nieudane narodowe zrywy byy dokonywane przez niedowiadczonych "dwudziestopicioletnich Solonw". Dlatego dzi, podobnie jak wielokrotnie w przeszoci, nie sta nas na nieodpowiedzialny patriotyzm, patriotyzm emocjonalny i le identyfikujcy narodowe wyzwania i zagroenia, patriotyzm wyywajcy si w radykalnej retoryce, w praktyce prowadzi bowiem , w najlepszym razie, do dryfowania polityki i wytracania narodowej siy. Dzi przyszo naszej Ojczyzny jest w stanie zapewni odrodzenie patriotyzmu, ktry, przywrci wewntrz sterowno naszemu pastwu, unaradawiajc jego polityk i jego wadze, w peni rozpoznajc narodowe wyzwania i da na nie skuteczna odpowiedz w postaci patriotyzmu racjonalnego, na miar koncepcji "nowoczesnego Polaka' Romana Dmowskiego. Dzi patriotyzm emocjonalny, wyywajcy si w marszach i demonstracjach, to stanowczo za mao. Dzi taki patriotyzm, to nie jest wystarczajca i skuteczna odpowiedz na wyzwania i zagroenia. Uznajc znaczenie emocjonalnej integracji narodowej w procesie odradzania patriotyzmu, naley stwierdzi, ze dzi jest potrzebny patriotyzm racjonalny i konsekwentny. Patriotyzm ksztatujcy indywidualn i zbiorow odpowiedzialno budowania narodowego potencjau, budujcy zdecydowan opini publiczn dyskwalifikujc antynarodowe zachowania nie tylko w sferze narodowych symboli, ale w sferze zachowa rodzinnych, kulturowych, gospodarczych i politycznych. Jest take potrzeba tworzenia myli politycznej i szkoy politycznego mylenia, definiujcej nie tylko narodowe aspiracje, ale ustanawiajce hierarchie jasno zdefiniowanych realistycznych celw. Bd bowiem w hierarchii moliwych do realizacji celw, czy niewaciwe rozpoznanie moliwych sojuszy i przeciwnikw moe te dzi prowadzi na polityczne manowce i to uywajc hase hurrapatriotycznych. Dzi wyzwaniem dla polskiego patriotyzmu jest przede wszystkim stworzenie narodowej myli pastwowej, ktra bdzie przewodnikiem narodu w budowie silnej Polski. Te procesy odrodzenia patriotyzmu w sferze indywidualnych i zbiorowych zachowa poczone z tworzeniem narodowej myli pastwowej doprowadz w konsekwencji do rekonstrukcji narodowych elit zdolnych do wyonienia narodowego przywdztwa na miar wspczesnych wyzwa. Bo w przeciwnym razie, skutek, tych przecie szlachetnych patriotycznych emocji bdzie podobny do skutku uchwalenia Konstytucji 3 Maja. Konstytucja ta jest dzi bowiem przede wszystkim ostrzeeniem przed skutkami nieodpowiedzialnego patriotyzmu.



Marian Pika
historyk, Wiceprezes Prawicy Rzeczypospolitej



Copyright © Prawica Rzeczypospolitej

[ wykonanie ]